آموزش لینوکس - جلسه سوم - دستورات کار با دایرکتوری‌ها

‎1-دستور‎ `mkdir` ‎‏ ایجاد دایرکتوری 

شرح: دستور‎ `mkdir` ‎برای ایجاد یک یا چند دایرکتوری جدید استفاده می‌شود. این دستور به شما اجازه می‌دهد ساختار ‏دایرکتوری‌های پیچیده را به‌سادگی ایجاد کنید‎.‎

فرمت دستور‎:‎

‎  ```bash‎

‎  mkdir ‎‏[گزینه‌ها] [نام دایرکتوری]‏

‎  ```‎

مثال‌های کاربردی‎:‎

‎ 1-ایجاد یک دایرکتوری ساده‎:‎

‎     ```bash‎

‎     mkdir my_directory

‎     ```‎

 ‎این دستور دایرکتوری‌ای به نام‎ `my_directory` ‎در مسیر فعلی ایجاد می‌کند‎.‎

‎  2- ایجاد چند دایرکتوری به‌صورت همزمان‎:‎

‎     ```bash‎

‎     mkdir dir1 dir2 dir3‎

‎     ```‎

‎این دستور سه دایرکتوری به نام‌های‎ `dir1`‎، ‏‎`dir2` ‎و‎ `dir3` ‎ایجاد می‌کند‎.‎

‎  3- ایجاد دایرکتوری با زیرپوشه‌ها‎:‎

‎     ```bash‎

‎     mkdir -p parent_dir/child_dir/grandchild_dir

‎     ```‎

‎در اینجا، اگر دایرکتوری‌های‎ `parent_dir` ‎یا‎ `child_dir` ‎وجود نداشته باشند، به‌صورت خودکار ایجاد می‌شوند. گزینه‎ `-p` ‎برای ایجاد دایرکتوری‌ها به‌صورت تو در تو استفاده می‌شود‎.‎

‎- ‎نکته: دایرکتوری ایجاد شده تنها در صورتی ایجاد می‌شود که دایرکتوری دیگری با همان نام وجود نداشته باشد؛ در غیر این ‏صورت پیغام خطا دریافت می‌کنید‎.‎

2- دستور‎ `rmdir` ‎حذف دایرکتوری‌ها

‎- ‎شرح: دستور‎ `rmdir` ‎برای حذف دایرکتوری‌های خالی استفاده می‌شود. این دستور تنها دایرکتوری‌هایی را حذف می‌کند که ‏هیچ فایلی یا زیرپوشه‌ای درون آن‌ها وجود ندارد‎.‎

‎- ‎فرمت دستور‎:‎

‎  ```bash‎

‎  rmdir ‎‏[گزینه‌ها] [نام دایرکتوری]‏

‎  ```‎

‎- ‎مثال‌های کاربردی‎:‎

‎ 1- حذف یک دایرکتوری خالی‎:‎

‎     ```bash‎

‎     rmdir empty_directory

‎     ```‎

‎  2- حذف چند دایرکتوری خالی به‌صورت همزمان‎:‎

‎     ```bash‎

‎     rmdir dir1 dir2 dir3‎

‎     ```‎

‎- ‎نکته: اگر دایرکتوری حاوی فایل یا پوشه‌ای باشد، با استفاده از‎ `rmdir` ‎نمی‌توان آن را حذف کرد. برای حذف دایرکتوری‌های ‏شامل محتوا، باید از دستور‎ `rm -r` ‎استفاده کرد که در بخش‌های بعدی توضیح داده خواهد شد‎.‎

‎ ‎‏3- دستور‎ `rm -r` ‎حذف دایرکتوری به همراه محتوای آن

‎- ‎شرح: دستور‎ `rm` ‎برای حذف فایل‌ها و دایرکتوری‌ها استفاده می‌شود. با گزینه‎ `-r` (recursive) ‎می‌توان دایرکتوری‌ها و تمام ‏محتوای درون آن‌ها را حذف کرد‎.‎

‎- ‎فرمت دستور‎:‎

‎  ```bash‎

‎  rm -r [‎نام دایرکتوری‎]‎

‎  ```‎

‎- ‎مثال‌های کاربردی‎:‎

‎  1- حذف یک دایرکتوری به همراه تمام محتویات آن‎:‎

‎     ```bash‎

‎     rm -r my_directory

‎     ```‎

‎  2- حذف دایرکتوری‌ها بدون دریافت تایید (حذف سریع)‏‎:‎

‎     ```bash‎

‎     rm -rf my_directory

‎     ```‎

‎گزینه‎ `-f` (force) ‎به معنای "اجبار" است و اجازه می‌دهد دایرکتوری بدون هیچ تاییدی حذف شود‎.‎

‎- ‎نکته: حذف دایرکتوری با این روش غیرقابل بازگشت است؛ بنابراین هنگام استفاده از‎ `rm -r` ‎و به‌ویژه‎ `rm -rf` ‎باید بسیار دقت ‏کنید تا دایرکتوری‌های حیاتی یا مهم را به اشتباه حذف نکنید‎.‎

‎ 4- جابجایی بین دایرکتوری‌ها

1- دستور‎ `cd` ‎تغییر دایرکتوری

‎- ‎شرح: دستور‎ `cd` (change directory) ‎برای جابجایی و تغییر مسیر بین دایرکتوری‌ها استفاده می‌شود. این دستور شما را از ‏یک دایرکتوری به دایرکتوری دیگری منتقل می‌کند‎.‎

‎- ‎فرمت دستور‎:‎

‎  ```bash‎

‎  cd [‎مسیر دایرکتوری‎]‎

‎  ```‎

‎- ‎مثال‌های کاربردی‎:‎

1- جابجایی به یک دایرکتوری دیگر‎:‎

‎     ```bash‎

‎     cd my_directory

‎     ```‎

‎ 2- جابجایی به دایرکتوری والد (دایرکتوری قبلی)‏‎:‎

‎     ```bash‎

‎     cd ..‎

‎     ```‎

3 - جابجایی به دایرکتوری ریشه‎ (root):‎

‎     ```bash‎

‎     cd /‎

‎     ```‎

4 - بازگشت به دایرکتوری خانگی‎ (Home Directory):‎

‎     ```bash‎

‎     cd ~‎

‎     ```‎

5 - ‎بازگشت به آخرین دایرکتوری که در آن بودید‎:‎

‎     ```bash‎

‎     cd -‎

‎     ```‎

‎- ‎نکته: دستور‎ `cd` ‎بدون هیچ آرگومانی شما را به دایرکتوری خانگی منتقل می‌کند‎.‎

5 - دستورات لیست کردن محتویات دایرکتوری‌ها

1- دستور‎ `ls` ‎لیست کردن فایل‌ها و دایرکتوری‌ها

‎- ‎شرح: دستور‎ `ls` ‎برای لیست کردن محتویات یک دایرکتوری استفاده می‌شود. این دستور می‌تواند اطلاعاتی مانند نام فایل‌ها، ‏دسترسی‌ها، اندازه‌ها و تاریخ ایجاد فایل‌ها را نمایش دهد‎.‎

‎- ‎فرمت دستور‎:‎

‎  ```bash‎

‎  ls ‎‏[گزینه‌ها] [مسیر]‏

‎  ```‎

‎- ‎مثال‌های کاربردی‎:‎

‎1 - لیست کردن محتویات دایرکتوری فعلی‎:‎

‎     ```bash‎

‎     ls

‎     ```‎

2 - لیست کردن فایل‌های مخفی‎:‎

‎     ```bash‎

‎     ls -a

‎     ```‎

3 - نمایش اطلاعات فایل‌ها به‌صورت جزیی‎ (‎حالت‎ long listing):‎

‎     ```bash‎

‎     ls -l

‎     ```‎

4 - نمایش حجم فایل‌ها به‌صورت خوانا برای انسان‎:‎

‎     ```bash‎

‎     ls -lh

‎     ```‎

گزینه‎ `-h` ‎باعث می‌شود اندازه فایل‌ها به‌صورت خوانا‎ (‎مانند‎ KB، ‏MB، ‏GB) ‎نمایش داده شود‎.‎

5 - لیست کردن فایل‌ها به‌صورت بازگشتی (داخل زیرپوشه‌ها)‏‎:‎

‎     ```bash‎

‎     ls -R

‎     ```‎

6 - ترکیب چندین گزینه‎:‎

‎     ```bash‎

‎     ls -laR

‎     ```‎

‎این دستور تمام فایل‌ها (شامل فایل‌های مخفی) را در دایرکتوری فعلی و تمام زیرپوشه‌ها به‌صورت بازگشتی لیست می‌کند‎.‎

‎- ‎نکته: برای دریافت اطلاعات دقیق‌تری از فایل‌ها و دایرکتوری‌ها، ترکیب گزینه‌های‎ `-l` ‎و‎ `-h` ‎بسیار مفید است‎.‎

6 - دستور‎ `pwd`‎نمایش مسیر فعلی

‎- ‎شرح: دستور‎ `pwd` (print working directory) ‎مسیر کامل دایرکتوری فعلی شما را نمایش می‌دهد. این دستور به شما ‏نشان می‌دهد که دقیقاً در کدام دایرکتوری قرار دارید‎.‎

‎- ‎فرمت دستور‎:‎

‎  ```bash‎

‎  pwd

‎  ```‎

‎- ‎مثال‌های کاربردی‎:‎

1 - نمایش مسیر دایرکتوری فعلی‎:‎

‎     ```bash‎

‎     pwd

‎     ```‎

خروجی این دستور چیزی شبیه به این خواهد بود‎:‎

‎     ```bash‎

‎     /home/username/my_directory‎

‎     ```‎

‎- ‎نکته: این دستور بسیار مفید است، به‌ویژه زمانی که در چندین دایرکتوری پیچیده کار می‌کنید و نیاز دارید بدانید در کدام مسیر ‏دقیقاً قرار دارید‎.‎

‎ ‎تمرینات عملی‎:‎

‎ ‎تمرینات‎:‎

‏1 - با استفاده از دستور‎ `mkdir`‎، یک‎ ‎دایرکتوری تو در تو به نام‎ `projects/web/html` ‎ایجاد کنید‎.‎

‏2 -  ‎از دایرکتوری فعلی به دایرکتوری خانگی خود بروید و سپس با استفاده از‎ `pwd` ‎مسیر دایرکتوری فعلی را مشاهده کنید‎.‎

‏3 -  ‎تمام فایل‌ها و دایرکتوری‌های موجود در دایرکتوری فعلی را با استفاده از دستور‎ `ls -l` ‎لیست کنید و اطلاعات مربوط به ‏دسترسی‌ها و حجم فایل‌ها را تحلیل کنید‎.‎

‏4 - با استفاده از‎ `rmdir`‎، یک دایرکتوری خالی را حذف کنید. سپس تلاش کنید یک دایرکتوری که شامل فایل است را با‎ `rmdir` ‎حذف کنید و پیغام خطای مربوطه را مشاهده کنید‎.‎

‏5 - یک فایل درون یک دایرکتوری ایجاد کنید و سپس با دستور‎ `rm -r` ‎کل دایرکتوری و فایل‌های آن را حذف کنید‎.‎

‎ ‎پروژه عملی‎:‎

‎- ‎پروژه: مدیریت دایرکتوری پروژه‌های برنامه‌نویسی

‎  - ‎هدف: ایجاد یک ساختار دایرکتوری برای پروژه‌های برنامه‌نویسی مختلف و مدیریت آن‌ها‎.‎

‎  - ‎مراحل‎:‎

‎1 - با استفاده از‎ `mkdir`‎، دایرکتوری‌های جداگانه‌ای برای هر پروژه‎ (‎مانند‎ `project1`‎، ‏‎`project2`) ‎ایجاد کنید‎.‎

‎ 2- از طریق‎ `cd` ‎بین دایرکتوری‌ها جابجا شوید‎.‎

‎3 - از‎ `ls -R` ‎برای لیست کردن محتوای پروژه‌ها استفاده کنید‎.‎

4 - در صورت لزوم، با‎ `rm -r` ‎پروژه‌های قدیمی را حذف کنید‎.‎